ท่านพระมหานามเถระ เป็นหนึ่งในคณะปัญจวัคคีย์ผู้มีความมุ่งมั่นในการแสวงหาธรรม ท่านเกิดในตระกูลพราหมณ์มหาศาล ณ กรุงกบิลพัสดุ์ เป็นบุตรของพราหมณ์ ๑ ใน ๘ ท่านที่เคยร่วมทำนายพระลักษณะของเจ้าชายสิทธัตถะ เมื่อท่านทราบว่าพระโพธิสัตว์เสด็จออกมหาภิเนษกรมณ์ จึงได้เข้าร่วมกลุ่มกับพระอัญญาโกณฑัญญะออกติดตามปรนนิบัติอย่างใกล้ชิดตลอดช่วงเวลา ๖ ปีที่พระโพธิสัตว์บำเพ็ญทุกกรกิริยา

หลังจากที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้วเสด็จมาโปรดปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ท่านพระมหานามะได้สดับธรรมและพิจารณาตามด้วยความเคารพ จนกระทั่งในวันแรม ๓ ค่ำ เดือน ๘ ท่านก็ได้ดวงตาเห็นธรรม (บรรลุโสดาบัน) เป็นลำดับที่ ๔ ต่อจากพระภัททิยเถระ และได้รับประทานการอุปสมบทด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา ต่อมาท่านได้บรรลุเป็นพระอรหันต์พร้อมกับปัญจวัคคีย์รูปอื่นๆ เมื่อได้ฟัง อนัตตลักขณสูตร (เล่ม ๔ มหาวรรค หน้า ๒๕) ในวันแรม ๕ ค่ำ เดือน ๘ ท่านเป็นผู้ที่มีความสุภาพอ่อนโยนและมีความเชี่ยวชาญในการฝึกตน จนสามารถสั่งสอนธรรมให้กุลบุตรผู้อื่นเห็นแจ้งตามได้ในเวลาต่อมา