ธรรมสุตตะ
รวมความรู้พระพุทธศาสนา
เนื้อหาแนะนำ
ศรัทธา ศีล สมาธิ ปัญญา ช่วยในการปรับอินทรีย์ให้พร้อม
♫เสียงธรรมบรรยาย
ดูทั้งหมด →文ค้นคำศัพท์บาลี (DSD)
เปิดพจนานุกรม →ค้นหาคำบาลี ความหมาย และคำอธิบายทางธรรม
☏ถาม–ตอบธรรมะ
ดูกระทู้ทั้งหมด →
ปุจฉา วิสัชนาปักหมุด จงแสดงสรุปเนื้อความ ๓ ประการ ของ ปกตูปนิสสยปัจจัย พร้อมทั้งจำแนก ปกตูปนิสสยปัจจัย โดยลักษณะ และ ชาติ กาล สัตติ ?ตอบสรุปเนื้อความ ๓ ประการ ของปกตูปนิสสยปัจจัย มีดังนี้ ๑. ปัจจัยธรรม ได้แก่ จิต ๘๙ เจตสิก ๕๒ รูป ๒๘ ที่เกิดก่อน ๆ ที่เป็นพลวะมีกำลังมากก็ดี และอัตถบัญญัติบางอย่าง มีอ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 02 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
ชีวิตในภพปักหมุด พิจารณาอาการ ๓๒ (อสุภะ)ผู้ที่จะเจริญกายคตาสติ ก่อนลงมือปฏิบัติควรรู้กิจเบื้องต้นแห่งการปฏิบัติให้ดีเสียก่อน กิจเบื้องต้นมีอยู่ ๒ ประการ คือ& อุคคหโกสัลละ และ& มนสิการโกสัลละ& 👉& … โดย วิเวกธรรม8 ต.ค. 2569 06 10 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
ชีวิตในภพปักหมุด ตายได้ทุกลมหายใจชีวิตที่ดำรงอยู่เป็นรูปร่าง เป็นนาย ก. นาย ข. ต่างมีกรรม จิต อุตุ อาหารเป็นสมุฏฐาน& ให้รูปนั้นดำรงอยู่ ต่อเมื่อเหตุปัจจัยของชีวิตในภพหนึ่งสิ้นสุดลงไป จะด้วยเหตุใดก็ตา… โดย วิเวกธรรม7 ต.ค. 2569 23 04 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
ปุจฉา วิสัชนาปักหมุด การแสดงคัมภีร์ปัฏฐานของพระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ทรงแสดงออกเป็นกี่หมวด ? คืออะไรบ้าง ? ให้แสดงมาพร้อมกับความหมายของหมวดนั้น ๆ ด้วย ?ตอบการแสดงคัมภีร์ปัฏฐานของพระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงออกเป็น ๖ หมวด คือ ๑. ติกปัฏฐาน หมายความว่า ทรงยกติกะ ๒๒ ขึ้นแสดงเป็นประธานตามลำดับ แล้วทรงจำแนกด้วยปัจจัย ๒๔ เรียกว่… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 02 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
ปุจฉา วิสัชนาปักหมุด ท่านกล่าวว่า “นิพพาน เป็นขันธวิมุต” นั้น เพราะเหตุใด ? ให้ยกเหตุผลอธิบายโดยละเอียด ?ตอบท่านกล่าวว่า นิพพาน เป็นขันธวิมุต (พ้นจากความเป็นขันธ์) นั้น เพราะเหตุว่า นิพพานไม่มีประเภทที่แตกต่างกันเหมือนขันธ์ ๕ กล่าวคือ ๑. นิพพาน ไม่มีประเภทแห่งปัจจุบัน อดีต อ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 07 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
ชีวิตในภพปักหมุด นรกบนดินเวลาขนไปเขาก็ยัดเยียดเหมือนสัตว์ที่เกิดในอเวจี (ภพที่ไม่มีระหว่าง) คือเบียดเสียดกันจนไม่มีช่องว่าง& เวลาถูกไฟเผาเสียงกรีดร้องดั่งสัตว์ในโรรุวนรก นรกที่สัตว์ถูกไฟแผดเผ… โดย วิเวกธรรม13 ต.ค. 2569 02 11 น.2 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
ปุจฉา วิสัชนายอดนิยม (ก) จงแสดงความหมายของจิตดังต่อไปนี้ อกุศลจิต อเหตุกกุศลวิปากจิต มหากุศลจิต รูปาวจรจิต อรูปาวจรจิต ?(ข) คำว่า “สหคตํ” มีกี่อย่าง ? คืออะไรบ้าง ? จงแปลด้วย ?ตอบ(ก) ความหมายของจิตต่าง ๆ อกุศลจิต หมายความว่า จิตที่มีโทษและให้ผลตรงกันข้ามกับกุศลจิต หรือเป็นจิตที่ประกอบกับอกุศลเจตสิก อเหตุกกุศลวิปากจิต หมายความว่า วิบากจิตที… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 07 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
ปุจฉา วิสัชนา (ก) สมุจจยสังคหะ หมายความว่าอย่างไร ? ให้ยกวจนัตถะขึ้นแสดงด้วย ?(ข) พระอนุรุทธาจารย์ แสดงการจำแนกวัตถุธรรม ๗๒ นั้น ออกเป็นกี่หมวด ? คืออะไรบ้าง ? ให้บอกความหมายของหมวดนั้น ๆ มาด้วย ?ตอบ(ก) ความหมายและวจนัตถะของสมุจจยสังคหะ สมุจจยสังคหะ หมายความว่า ปริจเฉทที่แสดงการรวบรวมปรมัตถธรรมทั้ง ๔ ที่มีสภาพเข้ากันได้ให้อยู่เป็นหมวด ๆ ชื่อว่าสมุจจยสังคหะวจนัตถะแ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 07 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
ปุจฉา วิสัชนา (ก) จงแสดง โสมนัสสินทริยนิทเทส เฉพาะสัมปยุตต์ ตามเอกาทสมนยนิทเทส ?(ข) จงแสดง อุปาทานปทนิทเทส เฉพาะวิปปยุตต์ภาษาไทย ตามเอกาทสมนยนิทเทส ?(ก) แสดง โสมนัสสินทริยนิทเทส เฉพาะสัมปยุตต์ ตามเอกาทสมนยนิทเทส ดังนี้ปุจฉา โสมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา เต … โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 05 58 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
ปุจฉา วิสัชนา (ก) สังขารที่เป็นเหตุให้เกิดวิญญาณนั้น เมื่อสรุปแล้วได้จำนวนสังขารที่เป็นเหตุให้เกิดวิญญาณเท่าไร ? อะไรบ้าง ? และสังขารที่ไม่จัดเป็นเหตุให้เกิดวิญญาณได้แก่อะไรบ้าง ?(ข) จงจำแนกนามรูปที่เป็นผลของวิปากวิญญาณนั้น โดยปฏิสนธิกาล และปวัตติกาล แสดงมาพร้อมองค์ธรร(ก) สังขารที่เป็นเหตุให้เกิดวิญญาณนั้น เมื่อสรุปแล้วได้จำนวนสังขารที่เป็นเหตุให้เกิดวิญญาณ ดังนี้๑. ปุญญาภิสังขาร ๑๓ (เว้นเจตนาที่ในกุศลอภิญญา)๒. อปุญญาภิสังขาร ๑๒ (เว้นอ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 05 58 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →
▤ปกิณกะ — บทความและเรื่องน่าศึกษา
ดูปกิณกะทั้งหมด →อธิบายเรื่องกรรม
ความหมายและประเภทของกรรมก่อนจะพูดเรื่องกรรมนั้น เราจะต้องเข้าใจก่อนว่า กรรมมีความหมายอย่างไร แม้แต่เรื่องความหมายของคำก็เป็นปัญหาเสียแล้วก. ความหมายที่ผิดพลาดคลาดเคลื่อนลองไปถามชาวบ้านดูว่า “กรรม” แปลว่าอะไร เอาคำพูดในภา…
บทปลงมนุษย์เอ๋ย
บทปลงมนุษย์เอ๋ยมนุษย์เราเอ๋ยเกิดมาทำไม นิพานมีสุขอยู่ใยมิไป ตัณหาหน่วงหนัก หน่วงชักหน่วงไว้ ฉันไปมิได้ ตัณหาผูกพัน ห่วงนั้นพันผูก ห่วงลูกห่วงหลาน ห่วงผัวห่วงเมีย ห่วงการห่วงงาน ชื่อเสียงเงินทองทรัพย์สินศฤงคาร จงละเสียเถิ…
สมสีสีบุคคล
สมสีสีบุคคล คือบุคคล เมื่อคราวบรรลุอรหัตตมรรค ความสิ้นอาสวะ และ ความสิ้นชีวิต จะเป็นไปในคราวเดียวกัน เหตุเพราะศรีษะทั้งสองประเภท คือ อวิชชาในอกุศลจิตร อันเป็นกิเลสศรีษะ และ ชีวิตินทรีย์ในจุติจิตร อันเป็น ปวัตตศรีษะ ถึงคว…
คุณแห่งการฉันทอาหารหนเดียว
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๓ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๕ มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ ภัททาลิสูตร คุณแห่งการฉันอาหารหนเดียว ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระ…
กิเลส ๑,๕๐๐ ตัณหา ๑๐๘
กิเลส ๑,๕๐๐ สิ่งที่ทําให้เกิดกิเลส หรือ อารมณ์ของกิเลส ที่เกิดจากภายใน คือ ตัวเรา มี ๗๕ และ กิเลสที่เกิดจากภายนอก คือ คนอื่น มี ๗๕ รวมเป็น ๑๕๐ ตัวเรา ก็คือ รูป - นาม (รูป ๒๒ – นาม ๕๓) = ๗๕ คนอื่น ก็คือ รูป - นาม (รูป ๒๒ …
ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสุกรมัทวะ
ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสุกรมัทวะ พระคุณเจ้าและท่านสาธุชนทั้งหลายปาฐกถาในวันนี้เป็นเรื่องหนักไปในทางวิชาการ เพราะเป็นเรื่องเกี่ยวกับแนวค้นคว้าข้อเปรียบเทียบในการที่จะต้องสันนิษฐานและวินิจฉัยในปัญหาบางประการที่สำคัญ ที่มีคนส่ว…
วิปัสสนูปกิเลส ๑๐
วิปัสสนูปกิเลส มี ๑๐ คือ๑. โอภาส คือ แสงสว่าง หมายถึงแสงสว่างในวิปัสสนา สำหรับผู้ปฏิบัติแต่ละท่านจะมีกำลังของแสงสว่างไม่เท่ากัน บางท่านส่องสว่างเพียงที่นั่ง ส่องสว่างตลอดภายในห้อง ส่องสว่างภายนอกห้องด้วย ส่องสว่างไปทั่วว…
จิตกับตัณหา
ลำดับนั้นพระพุทธเจ้าจึงตรัสเทศนาต่อไปอีกว่า ดูกรอานนท์ เราตถาคตจะแสดงในข้ออันเป็นที่สุดแต่โดยย่อ ๆ พอให้เข้าใจง่ายที่สุดนั้นก็คือ จิตกับตัณหา จิตนั้นจำแนกออกไปเรียกว่ากองกุศลคือกองสุข ตัณหานั้นจำแนกออกไปเรียกว่ากองอกุศลค…
ที่มาการแบ่งนิกายของพุทธ
ก่อนที่พระพุทธองค์จะเสด็จดับขันธปรินิพพาน ได้มีพระมหาเถระได้นิพพานก่อนไปแล้วหลายองค์ เช่น พระมหาโมคคัลลานะ อัครสาวกเบื้องซ้าย พระสารีบุตร พระอัครสาวกเบื้องขวา พระอัญญาโกณฑัญญะ พระอุรุเวลกัสสปะ เป็นต้น ฝ่ายคฤหัสถ์หลายท่าน…
ความรัก ๒ ระดับ ของบุคคลสำคัญสมัยพุทธกาล
ความรัก ๒ ระดับ ของบุคคลสำคัญสมัยพุทธกาล ประเด็นเรื่องความรักกับคำสอนของพระพุทธศาสนานั้น เราๆท่านๆอาจได้ยินได้ฟังกัน หรือจำกันได้ติดหู ในประโยคที่ว่า “ที่ใดมีรัก ที่นั่นมีทุกข์” ซึ่งเป็นข้อความบางส่วนจากพระพุทธพจน์ในวิสา…
พุทธวงศ์ ๒๕ พระองค์
พุทธวงศ์ หมายถึงสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ทรงอุบัติขึ้นมาแล้วในโลก มีทั้งสิ้นจนถึงปัจจุบัน ๒๕ พระองค์๑. ทีปังกรพุทธวงศ์พระโพธิสัตว์พระนามว่าทีปังกรพระองค์นี้ ทรงบังเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิต ทรงบำเพ็ญบารมีมา ๑๖ อสงไขยกับอีก…
การทำทานและผลของทาน
พระพุทธพจน์ เย นํ ททนฺติ สทฺธาย วิปฺปสนฺเนน เจตสา ตเมว อนฺนํ ภชติ อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จบุคคลเหล่าใดมีใจผ่องใส ย่อมให้ข้าวด้วยศรัทธา บุคคลเหล่านั้นย่อมได้ข้าวนั้นเอง ทั้งโลกนี้และโลกหน้าตสฺมา วิเนยฺย มจฺเฉรํ ทชฺชา ทานํ มลาภ…
พระโพธิสัตว์เป็นอย่างไร
พระโพธิสัตว์ หมายถึง ผู้ที่จะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า คำว่า "โพธิสัตว์" แปลว่า ผู้ข้องอยู่ในพระโพธิญาณ ทั้งฝ่ายเถรวาทและมหายานเชื่อว่ามีพระโพธิสัตว์เป็นจำนวนมาก แต่รายละเอียดความเชื่อแตกต่างกันไปประเภทของพระโพธิสัตว์ พร…
การฝึกสมาธิเบื้องต้นเพื่อความสุขในชีวิตประจำวัน
ในยุคสมัยที่มีสิ่งเสพบริโภคให้แสวงหาความสุขกันอย่างพรั่งพร้อม และผู้คนก็ติดในสุขจากการเสพบริโภคกันมากอย่างที่บางครั้งเรียกว่าเป็นยุค “สุขนิยม” เมื่อผู้คนสนใจในความสุขกันมากดังนี้แล้ว ก็อาจเป็นการดีที่จะยกเอาประโยชน์ด้านค…
ความสำคัญของสัมมาสมาธิในพุทธศาสนา
ความสำคัญของสัมมาสมาธิในพุทธศาสนา ดังที่หลายท่านได้ทราบมาดีแล้วว่า พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งปัญญา ถือปัญญาเป็นยอดแห่งธรรม ธรรมทั้งหลายย่อมเป็นของคล้อยตามปัญญา การปฏิบัติขัดเกลาทั้งหลายไม่ว่าจะเป็นแนวทางใดมีจุดมุ่งหมายสูง…
ปฏิจจสมุปบาท
ปฏิจจสมุปบาท เป็นหลักธรรมที่แสดงให้เห็นถึงกระบวนการเกิดการดำเนินไปและการดับไปของชีวิต รวมถึงการเกิด การดับแห่งทุกข์ด้วย ในกระบวนการนี้สิ่งทั้งหลายจะเกิดขึ้น เป็นอยู่ และดับลงไปในลักษณะแห่งความสัมพันธ์กันเป็นห่วงโซ่ เป็นเ…
บารมี ๑๐ สำหรับผู้ปราถนาเป็นพระพุทธเจ้า
สุเมธดาบสนั้นนอนบนหลังเปือกตมนั้นนั่นแหละ ลืมตาทั้งสองเห็นพระพุทธสิริของพระทศพลทีปังกร จึงคิดว่า “ ถ้าเราพึงต้องการก็พึงเผากิเลสทั้งปวงหมดแล้วเป็นพระสงฆ์นวกะเข้าไปสู่รัมมกนครได้ แต่เราไม่มีกิจด้วยการเผากิเลสด้วยเพศที่ใคร…
ภวังคจิต
ภวังคจิต ภวังคะ หรือ ภะ-วัง-คะ ภว+องฺคะ แปลตามพยัญชนะว่า "องค์ของภพ" มักใช้รวมกับจิต เป็นภวังคจิต ในทางพระพุทธศาสนา ถือว่า จิตมีลักษณะเกิดดับอยู่ตลอดเวลา ซึ่งการสืบต่อสันตติของจิต ย่อมอาศัยการถ่ายทอดข้อมูลจากภวังคจิตจิตด…
รู้จักพระไตรปิฎกเพื่อเป็นชาวพุทธที่แท้
รู้จักพระไตรปิฎกเพื่อเป็นชาวพุทธ พระไตรปิฎก คือคัมภีร์ที่ประมวลเอาพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้ามาจารึกไว้ จึงกล่าวได้ว่า พระไตรปิฎก คือที่จารึกไว้ซึ่งพระพุทธศาสนา ดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูกรอานนท์ ธรรมและวิน…
ศีลเป็นอาภรณ์อันประเสริฐ
ศีลเป็นอาภรณ์อันประเสริฐ อ. ประณีต ก้องสมุทร เตสํ สมฺปนฺนสีสานํ อปฺปมาทวิหารินํสมฺมทญฺญา วิมุตฺตานํ มาโร มคฺคํ น วินฺทติ.มารค้นหาอยู่ ย่อมไม่พบทางของท่านผู้มีศีลสมบูรณ์อยู่ด้วยความไม่ประมาท หลุดพ้น เพราะรู้ชอบขุททกนิกาย …