DIGITAL BUDDHIST LIBRARY

ธรรมสุตตะ

รวมความรู้พระพุทธศาสนา

“ศึกษาธรรมะเพื่อความพ้นทุกข์”บุคคลผู้พิจารณาเห็นธรรมอันสูงสุดมีชีวิตอยู่วันเดียวประเสริฐกว่าบุคคลผู้ไม่พิจารณามีอายุอยู่ถึงร้อยปี : สหัสสวรรค ที่๘

▤เนื้อหาแนะนำ

ศรัทธา ศีล สมาธิ ปัญญา ช่วยในการปรับอินทรีย์ให้พร้อม

เข้าสู่ Reader ↗

♫เสียงธรรมบรรยาย

ดูทั้งหมด →
ปัฏฐาน ภาค ๖ ๒๐ พระไตรปิฎกและพระสูตร · มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พร้อมเล่น

文ค้นคำศัพท์บาลี (DSD)

เปิดพจนานุกรม →

ค้นหาคำบาลี ความหมาย และคำอธิบายทางธรรม

☏ถาม–ตอบธรรมะ

ดูกระทู้ทั้งหมด →
ชีวิตในภพปักหมุด ตายได้ทุกลมหายใจชีวิตที่ดำรงอยู่เป็นรูปร่าง เป็นนาย ก. นาย ข. ต่างมีกรรม จิต อุตุ อาหารเป็นสมุฏฐาน& ให้รูปนั้นดำรงอยู่ ต่อเมื่อเหตุปัจจัยของชีวิตในภพหนึ่งสิ้นสุดลงไป จะด้วยเหตุใดก็ตา… โดย วิเวกธรรม7 ต.ค. 2569 23 04 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนาปักหมุด ท่านกล่าวว่า “นิพพาน เป็นขันธวิมุต” นั้น เพราะเหตุใด ? ให้ยกเหตุผลอธิบายโดยละเอียด ?ตอบท่านกล่าวว่า นิพพาน เป็นขันธวิมุต (พ้นจากความเป็นขันธ์) นั้น เพราะเหตุว่า นิพพานไม่มีประเภทที่แตกต่างกันเหมือนขันธ์ ๕ กล่าวคือ ๑. นิพพาน ไม่มีประเภทแห่งปัจจุบัน อดีต อ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 07 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ชีวิตในภพปักหมุด พิจารณาอาการ ๓๒ (อสุภะ)ผู้ที่จะเจริญกายคตาสติ ก่อนลงมือปฏิบัติควรรู้กิจเบื้องต้นแห่งการปฏิบัติให้ดีเสียก่อน กิจเบื้องต้นมีอยู่ ๒ ประการ คือ& อุคคหโกสัลละ และ& มนสิการโกสัลละ& 👉& … โดย วิเวกธรรม8 ต.ค. 2569 06 10 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนาปักหมุด จงแสดงสรุปเนื้อความ ๓ ประการ ของ ปกตูปนิสสยปัจจัย พร้อมทั้งจำแนก ปกตูปนิสสยปัจจัย โดยลักษณะ และ ชาติ กาล สัตติ ?ตอบสรุปเนื้อความ ๓ ประการ ของปกตูปนิสสยปัจจัย มีดังนี้ ๑. ปัจจัยธรรม ได้แก่ จิต ๘๙ เจตสิก ๕๒ รูป ๒๘ ที่เกิดก่อน ๆ ที่เป็นพลวะมีกำลังมากก็ดี และอัตถบัญญัติบางอย่าง มีอ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 02 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนาปักหมุด การแสดงคัมภีร์ปัฏฐานของพระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ทรงแสดงออกเป็นกี่หมวด ? คืออะไรบ้าง ? ให้แสดงมาพร้อมกับความหมายของหมวดนั้น ๆ ด้วย ?ตอบการแสดงคัมภีร์ปัฏฐานของพระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงออกเป็น ๖ หมวด คือ ๑. ติกปัฏฐาน หมายความว่า ทรงยกติกะ ๒๒ ขึ้นแสดงเป็นประธานตามลำดับ แล้วทรงจำแนกด้วยปัจจัย ๒๔ เรียกว่… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 02 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ชีวิตในภพปักหมุด นรกบนดินเวลาขนไปเขาก็ยัดเยียดเหมือนสัตว์ที่เกิดในอเวจี (ภพที่ไม่มีระหว่าง) คือเบียดเสียดกันจนไม่มีช่องว่าง& เวลาถูกไฟเผาเสียงกรีดร้องดั่งสัตว์ในโรรุวนรก นรกที่สัตว์ถูกไฟแผดเผ… โดย วิเวกธรรม13 ต.ค. 2569 02 11 น.2 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนา มิจฉัตตธรรม หมายความว่าอย่างไร ? มีกี่อย่าง ? คืออะไรบ้าง ? จงแสดงพร้อมทั้งความหมาย และจงแสดงการประหานมิจฉัตตธรรม ของมรรคทั้ง ๔มิจฉัตตธรรม หมายถึง ธรรมที่มีสภาพเป็นความชั่ว มี ๑๐ ประการ คือ๑. มิจฉาทิฏฐิ ความเห็นผิด๒. มิจฉาสังกัปปะ ความดำริผิด๓. มิจฉาวาจา การกล่าววาจาผิด๔. มิจฉากัมมันตะ การประกอบก… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 05 45 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนายอดนิยม ให้แปลคาถาดังต่อไปนี้ พร้อมทั้งจำแนกโดยบทสามัญว่ามีเท่าไร ? คืออะไรบ้าง ? แสดงความหมายมาพอได้ใจความ ?“สมฺมาสมฺพุทฺธมตุลํ สสทฺธมฺมคณุตฺตมํอภิวาทิย ภาสิสฺสํ อภิธมฺมตฺถสงฺคหํ”ตอบคำแปลคาถา ข้าพระพุทธเจ้า (พระอนุรุทธาจารย์) ขอนอบน้อมถวายอภิวันทนาการ แด่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ตรัสรู้เญยยธรรมทั้งหลายเองไม่มีผู้เปรียบปาน พร้อมด้วยพระสัทธรรมและคณะพระ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 07 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนา ก. สมุจจยสังคหะ หมายความว่าอย่างไร ? ให้ยกวจนัตถะขึ้นแสดงด้วย ?ข. พระอนุรุทธาจารย์ แสดงการจําแนกวัตถุธรรม ๗๒ นั้น ออกเป็นกี่หมวด ? คืออะไรบ้าง? ให้บอกความหมายของหมวดนั้น ๆ มาด้วย ?ตอบก. สมุจจยสังคหะ หมายความว่า ปริจเฉทที่แสดงการรวบรวมปรมัตถธรรมทั้ง ๔ ที่มีสภาพเข้ากันได้ให้อยู่เป็นหมวดๆ ชื่อว่าสมุจจยสังคหะ ดังมีวจนัตถะแสดงว่า สห อุจฺจียนฺเต เอตฺถาติ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 06 01 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนายอดนิยม (ก) จงแปลคาถาดังต่อไปนี้ “ฉวตฺถุํ นิสฺสิตา กาเม สตฺต รูเป จตุพฺพิธาติวตฺถุํ นิสฺสิตารูเป ธาเตฺวกานิสฺสิตา มตา”(ข) วิญญาณธาตุ ๗ คืออะไรบ้าง ? ให้แสดงองค์ธรรมมาด้วย ?ตอบ(ก) แปลคาถาวัตถุสังคหะ นักศึกษาทั้งหลายพึงทราบ วิญญาณธาตุ ๗ ที่อาศัยวัตถุรูป ๖ เกิดในกามภูมิ ๑๑ พึงทราบวิญญาณธาตุ ๔ (คือ จักขุวิญญาณธาตุ โสตวิญญาณธาตุ มโนธาตุ มโนว… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 07 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →

▤ปกิณกะ — บทความและเรื่องน่าศึกษา

ดูปกิณกะทั้งหมด →

นวโกวาท (ฉบับประชาชน)

คำนำ (พิมพ์ครั้งที่ ๕/๒๔๔๒)หนังสือเล่มนี้เรียงย่อโดยประมาณดังนี้ สำหรับภิกษุสามเณรบวชใหม่, เพราะผู้บวชใหม่ย่อมบวชเพียงพรรษาเดียว คือสี่เดือนเป็นพื้น อุปัชฌาอาจารย์ผู้หวังความรู้แก่สัทธิวิหารกและอันเตวาสิกต้องหาอุบายสั่งส…

ความสำคัญของสัมมาสมาธิในพุทธศาสนา

ความสำคัญของสัมมาสมาธิในพุทธศาสนา ดังที่หลายท่านได้ทราบมาดีแล้วว่า พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งปัญญา ถือปัญญาเป็นยอดแห่งธรรม ธรรมทั้งหลายย่อมเป็นของคล้อยตามปัญญา การปฏิบัติขัดเกลาทั้งหลายไม่ว่าจะเป็นแนวทางใดมีจุดมุ่งหมายสูง…

ความรัก ๒ ระดับ ของบุคคลสำคัญสมัยพุทธกาล

ความรัก ๒ ระดับ ของบุคคลสำคัญสมัยพุทธกาล ประเด็นเรื่องความรักกับคำสอนของพระพุทธศาสนานั้น เราๆท่านๆอาจได้ยินได้ฟังกัน หรือจำกันได้ติดหู ในประโยคที่ว่า “ที่ใดมีรัก ที่นั่นมีทุกข์” ซึ่งเป็นข้อความบางส่วนจากพระพุทธพจน์ในวิสา…

พระโพธิสัตว์เป็นอย่างไร

พระโพธิสัตว์ หมายถึง ผู้ที่จะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า คำว่า "โพธิสัตว์" แปลว่า ผู้ข้องอยู่ในพระโพธิญาณ ทั้งฝ่ายเถรวาทและมหายานเชื่อว่ามีพระโพธิสัตว์เป็นจำนวนมาก แต่รายละเอียดความเชื่อแตกต่างกันไปประเภทของพระโพธิสัตว์ พร…

ญาณทัสสนะ วน ๓ รอบ มี ๑๒ อาการ พระญาณก่อนการตรัสรู้

"ภิกษุทั้งหลาย ญาณทัสสนะ(ความรู้เห็น) ตามความเป็นจริงของเราในอริยสัจ ๔ ประการนี้ มีวน ๓ รอบ มี ๑๒ อาการอย่างนี้ยังไม่หมดจดดีตราบใด เราก็ยังไม่ยืนยันว่า เป็นผู้ตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณอันยอดเยี่ยมในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโล…

ปล่อยว่าง (อัญญาณุเบกขา)

อัญญาณุเบกขา หมายถึง เฉยไม่รู้เรื่อง เฉยไม่เอาเรื่อง เฉยไม่ได้เรื่องคนทั่วไปนึกไม่ออกว่า อุเบกขา ดีอย่างไร ต้องมีปัญญาชั้นเลิศจึงจะรู้จักความประเสริฐของอุเบกขาอุเบกขาที่เราเอามาใช้กันในหมู่คนไทยนั้นต้องระวัง ถ้าเฉยเรื่อย…

การเวียนว่ายตายเกิด

ท่านสาธุชนทั้งหลาย หัวข้อปาฐกถาธรรมวันนี้เป็นการพูดข้อเบ็ดเตล็ดบางสิ่งบางอย่างที่ยังเป็นปัญหาในกลุ่มชาวพุทธมามกะของเรา เรื่องเบ็ดเตล็ดที่เป็นปัญหาที่ชาวพุทธของเรา พูดกันถกเถียงกันอยู่นั้นไม่ใช่มีอยู่เพียงเล็กน้อยเท่านั้น…

บทปลงมนุษย์เอ๋ย

บทปลงมนุษย์เอ๋ยมนุษย์เราเอ๋ยเกิดมาทำไม นิพานมีสุขอยู่ใยมิไป ตัณหาหน่วงหนัก หน่วงชักหน่วงไว้ ฉันไปมิได้ ตัณหาผูกพัน ห่วงนั้นพันผูก ห่วงลูกห่วงหลาน ห่วงผัวห่วงเมีย ห่วงการห่วงงาน ชื่อเสียงเงินทองทรัพย์สินศฤงคาร จงละเสียเถิ…

อธิบายเรื่องกรรม

ความหมายและประเภทของกรรมก่อนจะพูดเรื่องกรรมนั้น เราจะต้องเข้าใจก่อนว่า กรรมมีความหมายอย่างไร แม้แต่เรื่องความหมายของคำก็เป็นปัญหาเสียแล้วก. ความหมายที่ผิดพลาดคลาดเคลื่อนลองไปถามชาวบ้านดูว่า “กรรม” แปลว่าอะไร เอาคำพูดในภา…

ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสุกรมัทวะ

ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสุกรมัทวะ พระคุณเจ้าและท่านสาธุชนทั้งหลายปาฐกถาในวันนี้เป็นเรื่องหนักไปในทางวิชาการ เพราะเป็นเรื่องเกี่ยวกับแนวค้นคว้าข้อเปรียบเทียบในการที่จะต้องสันนิษฐานและวินิจฉัยในปัญหาบางประการที่สำคัญ ที่มีคนส่ว…

จิตกับตัณหา

ลำดับนั้นพระพุทธเจ้าจึงตรัสเทศนาต่อไปอีกว่า ดูกรอานนท์ เราตถาคตจะแสดงในข้ออันเป็นที่สุดแต่โดยย่อ ๆ พอให้เข้าใจง่ายที่สุดนั้นก็คือ จิตกับตัณหา จิตนั้นจำแนกออกไปเรียกว่ากองกุศลคือกองสุข ตัณหานั้นจำแนกออกไปเรียกว่ากองอกุศลค…

บารมี ๑๐ สำหรับผู้ปราถนาเป็นพระพุทธเจ้า

สุเมธดาบสนั้นนอนบนหลังเปือกตมนั้นนั่นแหละ ลืมตาทั้งสองเห็นพระพุทธสิริของพระทศพลทีปังกร จึงคิดว่า “ ถ้าเราพึงต้องการก็พึงเผากิเลสทั้งปวงหมดแล้วเป็นพระสงฆ์นวกะเข้าไปสู่รัมมกนครได้ แต่เราไม่มีกิจด้วยการเผากิเลสด้วยเพศที่ใคร…

นางขุชชุตตราสาวพิการหลังค่อม

นางขุชชุตตรา มีชื่อว่า อุตตรา เป็นลูกสาวแม่นมของโฆษกเศรษฐี ด้วยความที่นางเป็นคนหลังค่อม คนทั่วไปจึงเรียกนางว่า “นางขุชชุตตรา นางอุตตระหลังค่อม” เมื่อเจริญวัยนางได้ทำงานเป็นสาวใช้ของนางสามาวดี บุตรีบุญธรรมของโฆษกเศรษฐี ต่…

ตอบปัญหาปริพาชกอัญญเดียรถีย์ ว่าด้วยกาม

ตอบปัญหาปริพาชกอัญญเดียรถีย์ ว่าด้วยกาม "เครื่องจองจำใด เกิดแต่เหล็ก เกิดแต่ไม้ และ เกิดแต่หญ้าปล้อง ผู้มีปัญญาทั้งหลาย หากล่าวเครื่องจองจำนั้น ว่าเป็นของมั่นคงไม่ ความกำหนัดใดของชนทั้งหลายผู้กำหนัด ยินดียิ่งนัก ในแก้วมณ…

รู้จักพระไตรปิฎกเพื่อเป็นชาวพุทธที่แท้

รู้จักพระไตรปิฎกเพื่อเป็นชาวพุทธ พระไตรปิฎก คือคัมภีร์ที่ประมวลเอาพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้ามาจารึกไว้ จึงกล่าวได้ว่า พระไตรปิฎก คือที่จารึกไว้ซึ่งพระพุทธศาสนา ดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูกรอานนท์ ธรรมและวิน…

ชาวบ้านก็เป็นภิกษุได้

มาดูคําจํากัดความ “ภิกษุ” ใน พระไตรปิฎกกันก่อน เริ่มที่วินัยปิฎก ซึ่งแสดงความหมายของภิกษุด้วยคําจํากัดความ อย่างที่ใช้กันในกฎหมาย คือ ชี้ลงไปว่า “ภิกษุ” ที่กล่าวถึงในพระวินัย โดยเฉพาะในสิกขาบททั้งหลาย ซึ่งเป็นพุทธบัญญัติ…

การทำทานและผลของทาน

พระพุทธพจน์ เย นํ ททนฺติ สทฺธาย วิปฺปสนฺเนน เจตสา ตเมว อนฺนํ ภชติ อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จบุคคลเหล่าใดมีใจผ่องใส ย่อมให้ข้าวด้วยศรัทธา บุคคลเหล่านั้นย่อมได้ข้าวนั้นเอง ทั้งโลกนี้และโลกหน้าตสฺมา วิเนยฺย มจฺเฉรํ ทชฺชา ทานํ มลาภ…

ภวังคจิต

ภวังคจิต ภวังคะ หรือ ภะ-วัง-คะ ภว+องฺคะ แปลตามพยัญชนะว่า "องค์ของภพ" มักใช้รวมกับจิต เป็นภวังคจิต ในทางพระพุทธศาสนา ถือว่า จิตมีลักษณะเกิดดับอยู่ตลอดเวลา ซึ่งการสืบต่อสันตติของจิต ย่อมอาศัยการถ่ายทอดข้อมูลจากภวังคจิตจิตด…

ปฏิจจสมุปบาท

ปฏิจจสมุปบาท เป็นหลักธรรมที่แสดงให้เห็นถึงกระบวนการเกิดการดำเนินไปและการดับไปของชีวิต รวมถึงการเกิด การดับแห่งทุกข์ด้วย ในกระบวนการนี้สิ่งทั้งหลายจะเกิดขึ้น เป็นอยู่ และดับลงไปในลักษณะแห่งความสัมพันธ์กันเป็นห่วงโซ่ เป็นเ…

พุทธวงศ์ ๒๕ พระองค์

พุทธวงศ์ หมายถึงสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ทรงอุบัติขึ้นมาแล้วในโลก มีทั้งสิ้นจนถึงปัจจุบัน ๒๕ พระองค์๑. ทีปังกรพุทธวงศ์พระโพธิสัตว์พระนามว่าทีปังกรพระองค์นี้ ทรงบังเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิต ทรงบำเพ็ญบารมีมา ๑๖ อสงไขยกับอีก…