DIGITAL BUDDHIST LIBRARY

ธรรมสุตตะ

รวมความรู้พระพุทธศาสนา

“ศึกษาธรรมะเพื่อความพ้นทุกข์”บุคคลผู้พิจารณาเห็นธรรมอันสูงสุดมีชีวิตอยู่วันเดียวประเสริฐกว่าบุคคลผู้ไม่พิจารณามีอายุอยู่ถึงร้อยปี : สหัสสวรรค ที่๘

▤เนื้อหาแนะนำ

ศรัทธา ศีล สมาธิ ปัญญา ช่วยในการปรับอินทรีย์ให้พร้อม

เข้าสู่ Reader ↗

♫เสียงธรรมบรรยาย

ดูทั้งหมด →
ศรัทธา วิจิกิจฉา สมาธิและการเจริญจิต · พระธรรมเมธาภรณ์ ระแบบ ฐิตญาโณ
พร้อมเล่น

文ค้นคำศัพท์บาลี (DSD)

เปิดพจนานุกรม →

ค้นหาคำบาลี ความหมาย และคำอธิบายทางธรรม

☏ถาม–ตอบธรรมะ

ดูกระทู้ทั้งหมด →
ชีวิตในภพปักหมุด ตายได้ทุกลมหายใจชีวิตที่ดำรงอยู่เป็นรูปร่าง เป็นนาย ก. นาย ข. ต่างมีกรรม จิต อุตุ อาหารเป็นสมุฏฐาน& ให้รูปนั้นดำรงอยู่ ต่อเมื่อเหตุปัจจัยของชีวิตในภพหนึ่งสิ้นสุดลงไป จะด้วยเหตุใดก็ตา… โดย วิเวกธรรม7 ต.ค. 2569 23 04 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนาปักหมุด ท่านกล่าวว่า “นิพพาน เป็นขันธวิมุต” นั้น เพราะเหตุใด ? ให้ยกเหตุผลอธิบายโดยละเอียด ?ตอบท่านกล่าวว่า นิพพาน เป็นขันธวิมุต (พ้นจากความเป็นขันธ์) นั้น เพราะเหตุว่า นิพพานไม่มีประเภทที่แตกต่างกันเหมือนขันธ์ ๕ กล่าวคือ ๑. นิพพาน ไม่มีประเภทแห่งปัจจุบัน อดีต อ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 07 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ชีวิตในภพปักหมุด พิจารณาอาการ ๓๒ (อสุภะ)ผู้ที่จะเจริญกายคตาสติ ก่อนลงมือปฏิบัติควรรู้กิจเบื้องต้นแห่งการปฏิบัติให้ดีเสียก่อน กิจเบื้องต้นมีอยู่ ๒ ประการ คือ& อุคคหโกสัลละ และ& มนสิการโกสัลละ& 👉& … โดย วิเวกธรรม8 ต.ค. 2569 06 10 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนาปักหมุด จงแสดงสรุปเนื้อความ ๓ ประการ ของ ปกตูปนิสสยปัจจัย พร้อมทั้งจำแนก ปกตูปนิสสยปัจจัย โดยลักษณะ และ ชาติ กาล สัตติ ?ตอบสรุปเนื้อความ ๓ ประการ ของปกตูปนิสสยปัจจัย มีดังนี้ ๑. ปัจจัยธรรม ได้แก่ จิต ๘๙ เจตสิก ๕๒ รูป ๒๘ ที่เกิดก่อน ๆ ที่เป็นพลวะมีกำลังมากก็ดี และอัตถบัญญัติบางอย่าง มีอ… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 02 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนาปักหมุด การแสดงคัมภีร์ปัฏฐานของพระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ทรงแสดงออกเป็นกี่หมวด ? คืออะไรบ้าง ? ให้แสดงมาพร้อมกับความหมายของหมวดนั้น ๆ ด้วย ?ตอบการแสดงคัมภีร์ปัฏฐานของพระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงออกเป็น ๖ หมวด คือ ๑. ติกปัฏฐาน หมายความว่า ทรงยกติกะ ๒๒ ขึ้นแสดงเป็นประธานตามลำดับ แล้วทรงจำแนกด้วยปัจจัย ๒๔ เรียกว่… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 02 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ชีวิตในภพปักหมุด นรกบนดินเวลาขนไปเขาก็ยัดเยียดเหมือนสัตว์ที่เกิดในอเวจี (ภพที่ไม่มีระหว่าง) คือเบียดเสียดกันจนไม่มีช่องว่าง& เวลาถูกไฟเผาเสียงกรีดร้องดั่งสัตว์ในโรรุวนรก นรกที่สัตว์ถูกไฟแผดเผ… โดย วิเวกธรรม13 ต.ค. 2569 02 11 น.2 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนา (ก) จงแสดง เอกโวการภวนิทเทส (เฉพาะวิปปยุตต์ภาษาไทย) ตามเตรสมนยนิทเทส ?(ข) จงแสดง วิปากปทนิทเทส (เฉพาะวิปปยุตต์ภาษาไทย) ตามเตรสมนยนิทเทส ?ตอบ(ก) แสดง เอกโวการภวนิทเทส (เฉพาะวิปปยุตต์ภาษาไทย) ตามเตรสมนยนิทเทส ปุจฉา เอกโวการภวะนี้ นับสงเคราะห์ จิต ๘๙ โดยความเป็น รูปขันธ์ รูปายตนะ ธัมมายตนะ รูปธาตุ ธัมมธา… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 01 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนา จงแสดงสัมปโยคนัยในอกุศลเจตสิก ๑๔ มาดู ?แสดงสัมปโยคนัยในอกุศลเจตสิก ๑๔ ดังนี้๑. โมจตุกเจตสิก ๔ ประกอบได้ใน อกุศลจิต ๑๒ ทั้งหมด๒. โลภเจตสิก ประกอบได้ใน โลภมูลจิต ๘๓. ทิฏฐิเจตสิก ประกอบได้ใน ทิฏฐิคตสัมปยุตตจิต ๔๔… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 06 01 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → เปิดประเด็น ครูบาอาจารย์ ที่ต้องเน้นศึกษากันหน่อยคำถามนี้เป็นคำถามที่คุณวิชัย ใจนา ถามมาใน และได้นำมารวมไว้ที่นี้เพราะเห็นว่าเป็นประโยชน์คุณวิชัย ใจนา & กระผมอยากจะถามว่า ท่านชอบใจธรรมะของพระอาจารย์รูปใด?อน… โดย วิเวกธรรม14 พ.ย. 2569 06 56 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ → ปุจฉา วิสัชนายอดนิยม ให้แสดงจิตที่เกิดใน ทวาร และ พ้นจากทวารโดยแน่นอนและไม่แน่นอน ดังต่อไปนี้ (ก) จิตที่เกิดในทวารเดียว(ข) จิตที่เกิดในทวาร ๕(ค) จิตที่เกิดในทวาร ๖(ง) จิตที่เกิดพ้นจากทวาร ๖ ?ตอบแสดงจิตที่เกิดในทวารต่าง ๆ ทั้งแน่นอนและไม่แน่นอน ดังนี้ (ก) จิตที่เกิดในทวารเดียว แน่นอน มี ๓๖ หรือ ๖๘ ดวง ได้แก่ ทวิปัญจวิญญาณจิต ๑๐ อัปปนาชวนจิต ๒๖ (หรือ ๕๘)… โดย วิเวกธรรม21 ต.ค. 2569 08 07 น.0 ความคิดเห็นอ่านรายละเอียดในกระทู้ →

▤ปกิณกะ — บทความและเรื่องน่าศึกษา

ดูปกิณกะทั้งหมด →

อธิบาย เนื้อความพาหุงมหากา

เบราว์เซอร์ไม่รองรับวิดีโอนี้ พระคาถาพาหุงมหากา (สวดอินเดีย)คาถาพาหุงมหากาหรือมักเรียกว่าพุทธชัยมงคลคาถา เป็นบทสวดสรรเสริญพระพุทธองค์ถึงชัยชนะแปดประการที่ทรงมีเหนือมนุษย์และอมนุษย์ด้วยพระธรรมานุภาพ ที่มาของคาถาพาหุงนี้ไม…

๗ สิ่งที่พึงระวังในการเจริญวิปัสสนา

สิ่งที่พึงระวังในการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน๑. ธรรมที่เหมาะสมแก่ตนในการแสดงธรรมของพระพุทธเจ้านั้น ด้วยทรงมุ่งหวังประโยชน์ของผู้ฟังแต่ละหมู่คณะตามความเป็นจริง เนื้อหาที่ทรงแสดงกับพระภิกษุและชาวบ้านจึงมีระดับของความยากง่ายและค…

ข้อคิดเรื่อง เวสสันดรชาดก

ข้อคิดเรื่อง เวสสันดรชาดก พระคุณเจ้าและท่านสาธุชนทั้งหลาย ปาฐกถาธรรมในวันนี้ จะได้พูดถึงข้อคิดเรื่องเวสสันดรชาดก อันเป็นเรื่องน่าสนใจมากเรื่องหนึ่ง เวสสันดรชาดกนั้นเป็นเรื่องจริง ทำไมเราจึงนิยมฟังกันมาก เหตุที่นิยมฟัง นอ…

ความสำคัญของสัมมาสมาธิในพุทธศาสนา

ความสำคัญของสัมมาสมาธิในพุทธศาสนา ดังที่หลายท่านได้ทราบมาดีแล้วว่า พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งปัญญา ถือปัญญาเป็นยอดแห่งธรรม ธรรมทั้งหลายย่อมเป็นของคล้อยตามปัญญา การปฏิบัติขัดเกลาทั้งหลายไม่ว่าจะเป็นแนวทางใดมีจุดมุ่งหมายสูง…

นวโกวาท (ฉบับประชาชน)

คำนำ (พิมพ์ครั้งที่ ๕/๒๔๔๒)หนังสือเล่มนี้เรียงย่อโดยประมาณดังนี้ สำหรับภิกษุสามเณรบวชใหม่, เพราะผู้บวชใหม่ย่อมบวชเพียงพรรษาเดียว คือสี่เดือนเป็นพื้น อุปัชฌาอาจารย์ผู้หวังความรู้แก่สัทธิวิหารกและอันเตวาสิกต้องหาอุบายสั่งส…

จากขันธ์ ๕ และไตรลักษณ์ สู่อนัตตลักขณสูตร

ตัวอย่างแนวทางการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน“จากขันธ์ ๕ และไตรลักษณ์ สู่อนัตตลักขณสูตร”ในภาพรวมจะแบ่งเป็น ๓ ขั้นตอน คือ ทำความเข้าใจหลักขันธ์ ๕ หลักไตรลักษณ์ และพิจารณาความเป็นไตรลักษณ์ของขันธ์ ๕ ตามแนวอนัตตลักขณสูตร ในขั้นแรก …

ชาวบ้านก็เป็นภิกษุได้

มาดูคําจํากัดความ “ภิกษุ” ใน พระไตรปิฎกกันก่อน เริ่มที่วินัยปิฎก ซึ่งแสดงความหมายของภิกษุด้วยคําจํากัดความ อย่างที่ใช้กันในกฎหมาย คือ ชี้ลงไปว่า “ภิกษุ” ที่กล่าวถึงในพระวินัย โดยเฉพาะในสิกขาบททั้งหลาย ซึ่งเป็นพุทธบัญญัติ…

เวลามสูตร (ลำดับของผลบุญกุศล)

เวลามสูตร (ลำดับของผลบุญกุศล) สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านอนาถบิณฑิกคฤหบดีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมแล้วนั่ง ณ ที่…

ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสุกรมัทวะ

ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสุกรมัทวะ พระคุณเจ้าและท่านสาธุชนทั้งหลายปาฐกถาในวันนี้เป็นเรื่องหนักไปในทางวิชาการ เพราะเป็นเรื่องเกี่ยวกับแนวค้นคว้าข้อเปรียบเทียบในการที่จะต้องสันนิษฐานและวินิจฉัยในปัญหาบางประการที่สำคัญ ที่มีคนส่ว…

องุ่นเปรี้ยว กับ การปฏิบัติธรรม

องุ่นเปรี้ยว กับ การปฏิบัติธรรม ในหมู่ผู้สนใจศึกษาธรรมะนั้น คงไม่มีความจำเป็นที่จะต้องปฏิเสธว่า มีอยู่ไม่น้อยที่หันหน้าเข้าหาธรรมะด้วยเหตุเพราะต้องการดิ้นรนให้พ้นจากความทุกข์หรือความผิดหวังบางประการในชีวิต ซึ่งผู้เขียนก็…

ความรัก ๒ ระดับ ของบุคคลสำคัญสมัยพุทธกาล

ความรัก ๒ ระดับ ของบุคคลสำคัญสมัยพุทธกาล ประเด็นเรื่องความรักกับคำสอนของพระพุทธศาสนานั้น เราๆท่านๆอาจได้ยินได้ฟังกัน หรือจำกันได้ติดหู ในประโยคที่ว่า “ที่ใดมีรัก ที่นั่นมีทุกข์” ซึ่งเป็นข้อความบางส่วนจากพระพุทธพจน์ในวิสา…

การฝึกสมาธิเบื้องต้นเพื่อความสุขในชีวิตประจำวัน

ในยุคสมัยที่มีสิ่งเสพบริโภคให้แสวงหาความสุขกันอย่างพรั่งพร้อม และผู้คนก็ติดในสุขจากการเสพบริโภคกันมากอย่างที่บางครั้งเรียกว่าเป็นยุค “สุขนิยม” เมื่อผู้คนสนใจในความสุขกันมากดังนี้แล้ว ก็อาจเป็นการดีที่จะยกเอาประโยชน์ด้านค…

จิตกับตัณหา

ลำดับนั้นพระพุทธเจ้าจึงตรัสเทศนาต่อไปอีกว่า ดูกรอานนท์ เราตถาคตจะแสดงในข้ออันเป็นที่สุดแต่โดยย่อ ๆ พอให้เข้าใจง่ายที่สุดนั้นก็คือ จิตกับตัณหา จิตนั้นจำแนกออกไปเรียกว่ากองกุศลคือกองสุข ตัณหานั้นจำแนกออกไปเรียกว่ากองอกุศลค…

บทปลงมนุษย์เอ๋ย

บทปลงมนุษย์เอ๋ยมนุษย์เราเอ๋ยเกิดมาทำไม นิพานมีสุขอยู่ใยมิไป ตัณหาหน่วงหนัก หน่วงชักหน่วงไว้ ฉันไปมิได้ ตัณหาผูกพัน ห่วงนั้นพันผูก ห่วงลูกห่วงหลาน ห่วงผัวห่วงเมีย ห่วงการห่วงงาน ชื่อเสียงเงินทองทรัพย์สินศฤงคาร จงละเสียเถิ…

ภวังคจิต

ภวังคจิต ภวังคะ หรือ ภะ-วัง-คะ ภว+องฺคะ แปลตามพยัญชนะว่า "องค์ของภพ" มักใช้รวมกับจิต เป็นภวังคจิต ในทางพระพุทธศาสนา ถือว่า จิตมีลักษณะเกิดดับอยู่ตลอดเวลา ซึ่งการสืบต่อสันตติของจิต ย่อมอาศัยการถ่ายทอดข้อมูลจากภวังคจิตจิตด…

ที่มาการแบ่งนิกายของพุทธ

ก่อนที่พระพุทธองค์จะเสด็จดับขันธปรินิพพาน ได้มีพระมหาเถระได้นิพพานก่อนไปแล้วหลายองค์ เช่น พระมหาโมคคัลลานะ อัครสาวกเบื้องซ้าย พระสารีบุตร พระอัครสาวกเบื้องขวา พระอัญญาโกณฑัญญะ พระอุรุเวลกัสสปะ เป็นต้น ฝ่ายคฤหัสถ์หลายท่าน…

นางขุชชุตตราสาวพิการหลังค่อม

นางขุชชุตตรา มีชื่อว่า อุตตรา เป็นลูกสาวแม่นมของโฆษกเศรษฐี ด้วยความที่นางเป็นคนหลังค่อม คนทั่วไปจึงเรียกนางว่า “นางขุชชุตตรา นางอุตตระหลังค่อม” เมื่อเจริญวัยนางได้ทำงานเป็นสาวใช้ของนางสามาวดี บุตรีบุญธรรมของโฆษกเศรษฐี ต่…

ตอบปัญหาปริพาชกอัญญเดียรถีย์ ว่าด้วยกาม

ตอบปัญหาปริพาชกอัญญเดียรถีย์ ว่าด้วยกาม "เครื่องจองจำใด เกิดแต่เหล็ก เกิดแต่ไม้ และ เกิดแต่หญ้าปล้อง ผู้มีปัญญาทั้งหลาย หากล่าวเครื่องจองจำนั้น ว่าเป็นของมั่นคงไม่ ความกำหนัดใดของชนทั้งหลายผู้กำหนัด ยินดียิ่งนัก ในแก้วมณ…

อธิบายเรื่องกรรม

ความหมายและประเภทของกรรมก่อนจะพูดเรื่องกรรมนั้น เราจะต้องเข้าใจก่อนว่า กรรมมีความหมายอย่างไร แม้แต่เรื่องความหมายของคำก็เป็นปัญหาเสียแล้วก. ความหมายที่ผิดพลาดคลาดเคลื่อนลองไปถามชาวบ้านดูว่า “กรรม” แปลว่าอะไร เอาคำพูดในภา…

ศีลเป็นอาภรณ์อันประเสริฐ

ศีลเป็นอาภรณ์อันประเสริฐ อ. ประณีต ก้องสมุทร เตสํ สมฺปนฺนสีสานํ อปฺปมาทวิหารินํสมฺมทญฺญา วิมุตฺตานํ มาโร มคฺคํ น วินฺทติ.มารค้นหาอยู่ ย่อมไม่พบทางของท่านผู้มีศีลสมบูรณ์อยู่ด้วยความไม่ประมาท หลุดพ้น เพราะรู้ชอบขุททกนิกาย …