พระวัปปเถระ เป็นหนึ่งในคณะปัญจวัคคีย์ที่ติดตามปรนนิบัติพระโพธิสัตว์ ท่านเกิดในตระกูลพราหมณ์มหาศาล ณ กรุงกบิลพัสดุ์ เป็นบุตรของพราหมณ์ท่านหนึ่งในจำนวน ๘ ท่านที่เคยร่วมทำนายลักษณะของเจ้าชายสิทธัตถะเมื่อคราวประสูติใหม่ๆ เมื่อพระโพธิสัตว์เสด็จออกผนวช ท่านพร้อมกับพระอัญญาโกณฑัญญะและสหายรวม ๕ ท่าน จึงได้พากันออกบวชตามเพื่อคอยดูแลในระหว่างที่พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญทุกกรกิริยา ณ ตำบลอุรุเวลาเสนานิคม

ภายหลังเมื่อพระพุทธเจ้าได้ตรัสรู้แล้วและเสด็จมาแสดงธรรมครั้งแรกคือ ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร (เล่ม ๔ มหาวรรค หน้า ๑๘) แม้ว่าในวันแรกจะมีเพียงพระอัญญาโกณฑัญญะท่านเดียวที่ได้ดวงตาเห็นธรรม แต่พระพุทธองค์ทรงสอนพระปัญจวัคคีย์ที่เหลือต่อมา จนกระทั่งในวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ ท่านพระวัปปะก็ได้ดวงตาเห็นธรรมเป็นลำดับที่ ๒ ต่อจากพระอัญญาโกณฑัญญะ และได้รับประทานการอุปสมบทด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา ต่อมาท่านได้บรรลุเป็นพระอรหันต์พร้อมกับปัญจวัคคีย์ท่านอื่นๆ เมื่อได้ฟัง อนัตตลักขณสูตร (เล่ม ๔ มหาวรรค หน้า ๒๕) ในวันแรม ๕ ค่ำ เดือน ๘ หลังจากบรรลุธรรมแล้ว ท่านได้ช่วยประกาศพระศาสนาและสั่งสอนกุลบุตรให้เกิดความเลื่อมใสในพระธรรมวินัยจนตลอดชีวิต