ท่านพระภัททิยเถระ เป็นหนึ่งในคณะปัญจวัคคีย์ ท่านเกิดในตระกูลพราหมณ์มหาศาล ณ กรุงกบิลพัสดุ์ เป็นบุตรของพราหมณ์ ๑ ใน ๘ ท่านที่ได้รับเชิญไปทำนายพระลักษณะของเจ้าชายสิทธัตถะ เมื่อท่านทราบข่าวว่าเจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกผนวช ท่านจึงได้ร่วมกับพระอัญญาโกณฑัญญะและคณะปัญจวัคคีย์ ออกติดตามไปปรนนิบัติพระโพธิสัตว์ด้วยความหวังว่า เมื่อพระองค์ตรัสรู้แล้วจะได้สั่งสอนธรรมแก่พวกตน

หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้และทรงแสดง  ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร (เล่ม ๔ มหาวรรค หน้า ๑๘)  โปรดคณะปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ท่านพระภัททิยะได้สดับพระธรรมเทศนาและมีความเข้าใจตามลำดับ จนกระทั่งในวันแรม ๒ ค่ำ เดือน ๘ ท่านก็ได้ดวงตาเห็นธรรม (บรรลุโสดาบัน) เป็นลำดับที่ ๓ ต่อจากพระอัญญาโกณฑัญญะและพระวัปปะ และได้รับการอุปสมบทด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา ต่อมาท่านได้บรรลุเป็นพระอรหันต์พร้อมกับปัญจวัคคีย์รูปอื่นๆ เมื่อได้ฟัง อนัตตลักขณสูตร (เล่ม ๔ มหาวรรค หน้า ๒๕) ในวันแรม ๕ ค่ำ เดือน ๘ หลังจากนั้นท่านได้เป็นกำลังสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในช่วงต้นพุทธกาล